La darrèra enquista lingüistica, la qui estó comanditada per l'ÒPLO, qu'ei parescuda: https://www.ofici-occitan.eu/fr/restitution-des-resultats-de-lenquete-sociolinguistique/ Com dens las precedentas, ne s'agiva pas de mesurar lo grad de coneishença e de practica de l'occitan qui lo monde an, mes lo grad de coneishença e de practica de l'occitan qui disen d'aver. Çò qui ei completament diferent. E shens que sia precisat a nat moment, çò qui disen lo monde qu'ei pres per vertat vertadèra e que se'n tira estatisticas.

Atau, en Cruesa, departament on demori despuish lo 22 de noveme 2019 shens aver entenut en fèit d'occitan arren mei que Bona nuech, que i auré enter l'11 e lo 13 % de locutors.

Çò qui ei un locutor ? Eh donc, la vertat qu'ei terribla: ne podem pas sonque constatar qu'en Occitania, segon las enquèstas lingüisticas miada tà tèrmi per diferentas collectivitats despuish un vintenat d'ans, n'ei pas quauqu'un qui parla occitan regularament, ni quauqu'un qui sap parlar, mes quauqu'un qui ditz de parlar o de saber parlar. L'engan qu'ei totau.

Au ras d'aquò, los lingüistas qui estudian los parlars deu Creishent que'ns disen que los locutors dab qui tribalhan qu'an peu torn de 70 ans e mei. Ne vòu pas díser d'aulhors que tots los cruesés de 70 ans o mei e parlen occitan o un parlar deu Creishent! Per aquò, en Cruesa la poblacion qu'ei mei atjada qu'aulhors (https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=DEP-23#consulter-sommaire) e fin finala la chifra de 11, 12 o 13 % de locutors qu'ei crededera. Mes estranhament, los parlars locaus ne s'entenen pas tà díser jamei.

Qu'ei parièr se parlam deus Pirenèus Atlantics. A Pau, vila on se dan regularament lo monde de la campanha bearnesa, ne s'i enten pas a parlar occitan un còp l'an. Meilèu un còp a an passat, un còp cada tres ans. A mensh de frequentar lo demiei occitanista, e enqüèra. En Cruesa, la question ne's pausa pas, per'mor que ne i a pas nat demiei occitanista, sonque un demiei patoesejaire qui ne passa pas lo nivèu d'ambicion de "club de patoès", legetz tau tresau atge (aquò evolucionarà? N'ei pas defenudt d'ac esperar).

Un còp, deu temps qui èri enqüèra a Pau, que demandèi a la mia panissèra se parlava bearnés. Que'm responó:

— Je le parle un peu.

Que'u digoi lavetz: Que hè hred, aqueste matin !La soa responsa qu'estó: "Ah non, ça, j'ai pas compris."

Atau que n'ei de las nostas enquèstas: que son comptabilizats locutors monde qui saben tot dòi díser Adiu, quin va ?(e qui n'ac disen pas jamei, de tota faiçon). E atau qu'avem enter 11 e 13 % de locutors, de monde qui d'autes còps ne serén pas solament estats comptabilizats locutors passius.

N. B.: la presidenta de l'ÒPLO que ns'explica que "s'i pòt considerar ua lenga com sauvada a comptar deu 30 % de locutors." Tant qui ne s'i aja pas definit çò qui ei un locutor, n'èm pas guaire avançats d'ac saber. Que caleré tanben definir quaus son los usatges de l'occitan dont s'i hè compte. Entà que comprengatz miélher çò qui voi díser, brombatz-vse que i avè shens dobte mei deu 30 % de locutors drin pertot en Occitania en 1939...