>> Toutes les rubriques <<
· A l'entorn d'Arantxa (2)
· A prepaus d'aqueste blòg (1)
· Actualitat (5)
· Dictatura "psi" (7)
· Lecturas (1)
· Lingüistica occitana (5)
· Lo Brut e la Furor (4)
· Politica generau (6)
· Racisme (2)
los qui matan inocents (quinas que sian la lor apartenenças lingüistica, etnica, religiosa o sèi pas de qué) s...
(Voir la suite)
Par joan.peiroton, le 15.08.2009
mercés peus tons explics.
qu'a urí hèra a díser enqüèra, e tu tanben solide. se n'ès d'acòrd, que't prepaus...
(Voir la suite)
Par Administrator, le 03.06.2009
l'esper qu'èi de véder qu'eth islam accepta ua critica de l'interior que non vién nat peth moment com era c...
(Voir la suite)
Par castetarbés, le 03.06.2009
responsa a castetarbés.
qu'ei extraordinari de véder qu'avem en occident tantes de bons coneishedors de l'...
(Voir la suite)
Par Administrator, le 02.06.2009
un islam que considera que eths crestians e son "associators" e eths judius e "son moninas e pòrcs" , ua relig...
(Voir la suite)
Par castetarbés, le 02.06.2009
bon, qu'ei la mei bona pròva qu'as tustat acerà on e calè. just e hòrt. ...
(Voir la suite)
Par joan.peiroton, le 26.05.2009
lo mot flor non seré pas un dangerós occitanisme que caleré remplaçar a tot hòrt per lo nòste beròi eslor o hl...
(Voir la suite)
Par Joan Peiroton, le 22.02.2009
pèir, ne te n'anes pas tròp luenh totun :) lo país qu'a besonh de totas las hemnas e tots los òmis de bona vol...
(Voir la suite)
Par diaperdia, le 15.01.2009
l'espudiment deus francismes : malautia vergonhosa de l'occitanisme.
que vau har quauquas refleccions, qu'an...
(Voir la suite)
Par Pèir Morà, le 15.01.2009
adishatz,
que compreni eths que assajan d'espudir eths francismes. que cau parlar eth mes beroi occitan pos...
(Voir la suite)
Par gat-esquirò, le 13.01.2009
· Moonlight Shadow
· Dialògue enter islam e cristianisme
· Dètz vertats desagradivas sus la Bòsnia
· Purificacion lingüistica en Occitania
· La navèra tèsi gasconista
· Islam e democracia
· "Arantxa" declarada politicament incorrècta
· Lo Brut e la Furor
· Un beròi roman de Robèrt Lafònt
· Ceaușescu que seré podut estar un lingüista occitan
· Entaus qui creden que los Hrairs musulmans e Al Qaida e son de la medisha husta...
· Psicanalisi de pacotilha
· Hiltzori
· Aqueste blòg e l'occitanisme
· Lo bearnisme-gasconisme: ua "majoritat silenciosa"... plan minoritària!
Date de création : 27.05.2007
Dernière mise à jour :
26.09.2009
34
articles
Blogs et sites préférés
· blogzone, l'annuari deus blògs
· wikipèdia en lenga nosta!
· lo site de magdalenat, ua cantaira qui luta contra la mucoviscidòsi
· lo blòg de joan deu peiroton
Lingüistica occitana
Lo bearnisme-gasconisme: ua "majoritat silenciosa"... plan minoritària!
Publié le 06/05/2009 à 12:00 par diaperdia
Ací qu'avetz quauques dadas (entaus Pirenèus-Atlantics):
- Denominacion de la lenga espontanèament utilizada peus qui declaran de conéisher au mens quauques elements:
bearnés 53 %, occitan 22 %, patoès 16 %, gascon 5 %
- Aus qui empleguèn un aute mot qu'"occitan", que s'i pausava la question seguenta (numerotada 41 B):
E diseretz que la lenga qui parlatz:
* e correspond de fèit a çò qui apèran l'occitan: 14 %
* ei ua lenga dab las soas particularitats, mes qui's pòt restacar a l'occitan: 62 %
* ei ua lenga plan distinta de l'occitan, qui ne s'i deveré pas restacar: 15 %
Un 15 % deu 78 %, que hè donc ua majoritat d'un 11,7 % sus las posicions de l'IBG!
"tèsi gasconista": la responsa de Joan Peiroton
Publié le 04/03/2009 à 12:00 par diaperdia
Ne's cau pas copar lo cap dab aquò.
Lo francés b'ei un dialècte de la lenga d'Òil, e qu'ei ua lenga. Mes qu'ei la lenga francesa, n'es pas la lenga d'Òil, pr'amor que los autes dialectes de de la lenga d'oil non son pas ni ne son pas jamès estats dialèctes deu francés. Per exemple: lo gallo qu'ei au còp ua aute dialècte de la lenga d'Òil, e qu'ei estat reconeguda coma lenga pròpia per la region Bretanha. O serà lo gallo un dialècte deu francés? Mès alavetz, lo gascon serà un dialècte deu provençau? E per qué seré pas lo francés un dialècte deu gallo meslèu que lo contrari? En realitat, non, francés e gallo que son dus dialèctes de la lenga d'Òil, mès l'un n'ei pas un dialècte de l'aute, e que son plan duas lengas ben diferenciadas.
La nocion de dialècte e de lenga n'ei pas qu'un instrument de sistematician tà classificar los parlars, mes en realitat n'i a pas cap de diferéncia de natura entre dialècte e lenga. Cada dialècte que's pòt constituir en lenga si la comunitat qui l'emplega ac vòu. E aquò hè partida deus drets de l'òmi mes elementaris. E a partir de dus dialèctes se pòt hargar mes de duas lengas en realitat, au mens tres, dont ua per composicion.
L'aranés qu'ei vaduda ua lengua oficau, la lengua nacionau d'Aran. Qu'ei estada presentada atau aus aranés medishs. Aquò n'empacha pas que l'aranés sia un dialècte gascon, o un parlar deu gascon, dialècte de l'occitan, tot que depend deu referenciau .
Lo luxemborgués, dialècte francic de l'alemand, qu'ei la lenga nacionau deu Luxemborg; qu'ei lenga oficiau acerà. Lo neerlandés, un aute dialècte francic, qu' ei ua auta lenga tanben oficiau. L'alemand n'ei pas francic, remarcatatz, mas lo luxemborgués qu'ei un dialècte de l'alemand, pas deu neerlandés, coma lo francés n'ei pas un dialècte deu picard ni deu gallo.
E lo yiddish? Qu'ei hèra mes pròche de l'alemand que non pas lo quite alsacian o lo luxemborgués. Qu'ei un dialècte alemand. Qu'ei tanben ua lenga.
Lavetz, on ei lo problèma? L'interés de considerar lo gascon com lengua e non pas coma dialècte qu'ei sustot d'assegurar ua visibilitat au gascon dens lo futur, particularament dens los documents oficiaus francés, europèus e internacionaus. Senon, tot que serà en lengadocian, dit occitan larg mes en realitat en un occitan totaument desgasconejat.
Que lo gascon existeishi o pas, aquò n'afècta pas l'occitan larg. E tot lo mond se'n fot deus dialèctes, tant que la lenga n 'ei pas en dangèr. Non cau pas saunejar, n'auram pas tèxtes en sèt varietats dialectaus diferentas. Que serà coma lo traductor automatic, occitan que volerà diser lengadocian. Lo gascon? Que pòt crebar, qu'ei un dialècte. De qué? Deu lengadocian deu traductor automatic? E Domergue qu'a tòrt quan non pren pas en compde l'aranés, unica forma oficiau d'occitan.
Joan Peiroton
Lo francés b'ei un dialècte de la lenga d'Òil, e qu'ei ua lenga. Mes qu'ei la lenga francesa, n'es pas la lenga d'Òil, pr'amor que los autes dialectes de de la lenga d'oil non son pas ni ne son pas jamès estats dialèctes deu francés. Per exemple: lo gallo qu'ei au còp ua aute dialècte de la lenga d'Òil, e qu'ei estat reconeguda coma lenga pròpia per la region Bretanha. O serà lo gallo un dialècte deu francés? Mès alavetz, lo gascon serà un dialècte deu provençau? E per qué seré pas lo francés un dialècte deu gallo meslèu que lo contrari? En realitat, non, francés e gallo que son dus dialèctes de la lenga d'Òil, mès l'un n'ei pas un dialècte de l'aute, e que son plan duas lengas ben diferenciadas.
La nocion de dialècte e de lenga n'ei pas qu'un instrument de sistematician tà classificar los parlars, mes en realitat n'i a pas cap de diferéncia de natura entre dialècte e lenga. Cada dialècte que's pòt constituir en lenga si la comunitat qui l'emplega ac vòu. E aquò hè partida deus drets de l'òmi mes elementaris. E a partir de dus dialèctes se pòt hargar mes de duas lengas en realitat, au mens tres, dont ua per composicion.
L'aranés qu'ei vaduda ua lengua oficau, la lengua nacionau d'Aran. Qu'ei estada presentada atau aus aranés medishs. Aquò n'empacha pas que l'aranés sia un dialècte gascon, o un parlar deu gascon, dialècte de l'occitan, tot que depend deu referenciau .
Lo luxemborgués, dialècte francic de l'alemand, qu'ei la lenga nacionau deu Luxemborg; qu'ei lenga oficiau acerà. Lo neerlandés, un aute dialècte francic, qu' ei ua auta lenga tanben oficiau. L'alemand n'ei pas francic, remarcatatz, mas lo luxemborgués qu'ei un dialècte de l'alemand, pas deu neerlandés, coma lo francés n'ei pas un dialècte deu picard ni deu gallo.
E lo yiddish? Qu'ei hèra mes pròche de l'alemand que non pas lo quite alsacian o lo luxemborgués. Qu'ei un dialècte alemand. Qu'ei tanben ua lenga.
Lavetz, on ei lo problèma? L'interés de considerar lo gascon com lengua e non pas coma dialècte qu'ei sustot d'assegurar ua visibilitat au gascon dens lo futur, particularament dens los documents oficiaus francés, europèus e internacionaus. Senon, tot que serà en lengadocian, dit occitan larg mes en realitat en un occitan totaument desgasconejat.
Que lo gascon existeishi o pas, aquò n'afècta pas l'occitan larg. E tot lo mond se'n fot deus dialèctes, tant que la lenga n 'ei pas en dangèr. Non cau pas saunejar, n'auram pas tèxtes en sèt varietats dialectaus diferentas. Que serà coma lo traductor automatic, occitan que volerà diser lengadocian. Lo gascon? Que pòt crebar, qu'ei un dialècte. De qué? Deu lengadocian deu traductor automatic? E Domergue qu'a tòrt quan non pren pas en compde l'aranés, unica forma oficiau d'occitan.
Joan Peiroton
La navèra tèsi gasconista
Publié le 26/02/2009 à 12:00 par diaperdia
Las tèsis de Jan Lafita que son dejà de las qui's poderén criticar -e se deverén mei sovent criticar-, mes alavetz qué díser quan bèth disciple, esquematizant la prauba pensada deu mèste, escopeish sus list-oc ua senténcia com aquesta?
los occitanistas qu'an talament insistit sus l'unicitat de l'occitan (véser l'expausicion "Ua lenga, l'occitan") que las regions ne van pas comprénguer que sia necessari d'escriver lo meme texte, per exemple en Aquitània, en tres versions occitanas (gascon, lengadocian, lemosin) [...]
Ua lenga vertaderament multidialectau, aquo n'existis pas enloc dens lo monde oficiau, e pas tanpau dens lo cap de l'uman mejan. Si un dialecte vai oficiau, que vai ua lenga.
E devem pensar que l'autor d'aqueste topin de hum, qui's signa Tederic Merger, a estudiat un sarròt de situacions lingüisticas dens lo "monde oficiau" e "los èstes umans"?
La tèsi de Tederic Merger: un dialècte, quan ei escriut que's devira ua lenga.
Un contre-exemple: http://fr.wikipedia.org/wiki/Cantonais
"Le cantonais est une langue chinoise parlée particulièrement dans le sud de la Chine, dans les provinces du Guangdong et du Guangxi, à Hong-Kong et à Macao.
Pour les Chinois, le cantonais est un dialecte [...]
Il s'écrit au moyen des sinogrammes, dont un certain nombre lui sont propres et ne se retrouvent pas en mandarin"
Qu'avem donc ací ua lenga, segon los nostes critèris occidentaus, ua lenga qui s'escriu (puishqu'a sinogramas pròpis), e qui ei considerada com un dialècte. L'exacte contrari de la generalizacion esdeburiva de Mos de Merger!
Un aute contra-exemple (qu'èi shens qu'açò a har!), lo norvegian: http://fr.wikipedia.org/wiki/Norv%C3%A9gien
"Le norvégien (norsk en norvégien) est une langue germanique parlée en Norvège [...]
Le norvégien actuel comporte en réalité deux standards concurrents à l'écrit :
* le bokmål (...) élaboré pendant la longue période de domination danoise ; le bokmål est aussi connu sous la dénomination norvégien oriental ;
* le nynorsk (...) aussi connu sous la dénomination norvégien occidental.
Duas fòrmas escritaestandards, mes ua lenga, donc.
"
Un darrèr contra-exemple, qui m'ei mei familiar: lo sèrbocroat: http://fr.wikipedia.org/wiki/Serbo-croate
"L'entité linguistique désignée par le terme serbo-croate est une langue Abstand en termes de sociolinguistique, c’est-à-dire une langue dont les dialectes passés ou actuels présentent assez de traits structurels communs objectivement établis pour constituer une langue unitaire. Cependant, elle existe sous la forme de quatre langues standards : le serbe, le croate, le bosnien et le monténégrin." Donc quate fòrmas escriutas, mes ua lenga.
Que cau díser que nada d'aquera fòrma escriuta e correspond a un dialècte primari (a l'excepcion, lhèu, deu montenegrin).
Mes atencion: "le serbe, le croate, le bosnien et le monténégrin. En termes de sociolinguistique, ce sont des langues Ausbau." E qu'avem perdut a Mos de Merger en camin...
Plan solide, n'èm pas ací dens lo cas de dialèctes primaris erigits en nòrmas oficiaus. Que tornarèi donc har ua recèrca, quan me vague :)
Totun, que cau díser tanben que dens lo cas deus "estandards regionaus" prepausats per 'cí per 'quiu e mei que mei per Domergue Sumien, n'èm pas tanpòc exactament dens aqueth cas. Lo gascon escriut, per exemple, n'ei pas un dialècte primari hicat a l'escriut, qu'ei un gascon pro proteïfòrme, vertat qu'ei, mes on se coneish tostemps l'eretatge comun qui avem los gascons despuish mei de cent ans qui escrivem lo noste dialècte occitan. Ne i a pas mei arrés qui escrívia com se parla au vilatge.
Purificacion lingüistica en Occitania
Publié le 12/01/2009 à 12:00 par diaperdia
La lingüistica occitana que pateish d'ua malautia cronica: l'obsession deus "francismes". Aquera malautia qu'ei tad ac díser atau congentau a la lingüistica occitana puishque remonta a Alibèrt.
Qu'entenem sovent: "Qu'ei un francisme", e que sufeish tà har espudir un mot. Que sia un mot entrat dens la lenga despuish hèra e perfèitament adaptat a la fonetica de la lenga nosta e deu dialècte on s'emplega; qu'apòrte ua nuança qui lo mot occitan natre n'a pas; qu'aja lo shuc de la lenga viva tau com s'enten (enqüèra!) de là'n la lenga ei ua lenga de comunicacion correnta; aquò rai: "Qu'ei un francisme", pecat capitau, subergrana vergonha.
Que disen qu'ua lenga en ua situacion tan dificila com la nosta ne's pòt pas perméter de desbrombar los sons mots. Qu'ac voi! Mes on ei l'esfòrç collectiu peu quau los qui s'enquehereishen d'escríver en occitan e recuperarén tots los vielhs mots qui lo desbromb s'a arrecaptat?
La lenga de Bodon, o la de Nariòo, qu'ei de fèit ua lenga purgada de francismes, mes que s'i tròban a tot pip-pap expressions e torns tipicament occitans. S'ei entà anar de cap tad aqueth tipe de lenga, entà ensajar en tot cas, que soi d'acòrd! Mes çò qui's passa en realitat, qu'ei que hèra de chivalèrs de la crotzada contra los "francismes" que creden qu'an complit la mission lor un còp aquestes espudits. Com se ne calè pas estudiar la lenga dens los escriuts d'un còp èra, de quan un sarròt de mots qui an despareishut au dia de ei s'emplegavan enqüèra (Camelat que denonciava dejà "la pegueria franchimanda"!).
Shens aqueth esfòrç d'apregoniment constant de la coneishença de l'occitan, lo resultat non pòt estar qu'un nhirgo de dus o tres mila mots dont la compreneson, sovent, n'exigeish pas un estudi prealable de la lenga nosta.
Un praubèr lingüistic plan triste, aquò qu'avem, e de las parts de monde qui hèn deus ufanós, enqüèra, per'mor qu'an eliminat los "francismes" (en realitat, qu'an eliminat los francismes lexicaus, e que continuan d'arrevirar (mau) en occitan la lor pensada francesa.
La purificacion lingüistica qu'ei non solament ua error au par de la riquessa qui son pro de francismes entà la lenga d'Òc, mes qu'ei tanben l'alibi deu pacantèr lingüistic d'un movement qui s'encapborreish a non pas compréner que la coneishença de l'occitan ne's reduseish pas a la de dus o tres mila mots.
Qu'entenem sovent: "Qu'ei un francisme", e que sufeish tà har espudir un mot. Que sia un mot entrat dens la lenga despuish hèra e perfèitament adaptat a la fonetica de la lenga nosta e deu dialècte on s'emplega; qu'apòrte ua nuança qui lo mot occitan natre n'a pas; qu'aja lo shuc de la lenga viva tau com s'enten (enqüèra!) de là'n la lenga ei ua lenga de comunicacion correnta; aquò rai: "Qu'ei un francisme", pecat capitau, subergrana vergonha.
Que disen qu'ua lenga en ua situacion tan dificila com la nosta ne's pòt pas perméter de desbrombar los sons mots. Qu'ac voi! Mes on ei l'esfòrç collectiu peu quau los qui s'enquehereishen d'escríver en occitan e recuperarén tots los vielhs mots qui lo desbromb s'a arrecaptat?
La lenga de Bodon, o la de Nariòo, qu'ei de fèit ua lenga purgada de francismes, mes que s'i tròban a tot pip-pap expressions e torns tipicament occitans. S'ei entà anar de cap tad aqueth tipe de lenga, entà ensajar en tot cas, que soi d'acòrd! Mes çò qui's passa en realitat, qu'ei que hèra de chivalèrs de la crotzada contra los "francismes" que creden qu'an complit la mission lor un còp aquestes espudits. Com se ne calè pas estudiar la lenga dens los escriuts d'un còp èra, de quan un sarròt de mots qui an despareishut au dia de ei s'emplegavan enqüèra (Camelat que denonciava dejà "la pegueria franchimanda"!).
Shens aqueth esfòrç d'apregoniment constant de la coneishença de l'occitan, lo resultat non pòt estar qu'un nhirgo de dus o tres mila mots dont la compreneson, sovent, n'exigeish pas un estudi prealable de la lenga nosta.
Un praubèr lingüistic plan triste, aquò qu'avem, e de las parts de monde qui hèn deus ufanós, enqüèra, per'mor qu'an eliminat los "francismes" (en realitat, qu'an eliminat los francismes lexicaus, e que continuan d'arrevirar (mau) en occitan la lor pensada francesa.
La purificacion lingüistica qu'ei non solament ua error au par de la riquessa qui son pro de francismes entà la lenga d'Òc, mes qu'ei tanben l'alibi deu pacantèr lingüistic d'un movement qui s'encapborreish a non pas compréner que la coneishença de l'occitan ne's reduseish pas a la de dus o tres mila mots.
Ceaușescu que seré podut estar un lingüista occitan
Publié le 25/11/2008 à 12:00 par diaperdia
Fòto: lo Palai deu Parlament a Bucarèst, bastit per Ceaușescu.
Lo diccionari de Per Noste que balha "fainéant: pacant", qui ei atestat recentament (Camelat), mes ne justifica pas d'estremar "fenhant" - çò qui hè puishque ne mentau pas aqueth mot.
La purificacion lingüistica, còps que i a, que's sembla a la "revolucion culturau" de Ceaușescu e que hè la contracarra au sens pregond de l'engatjament de hèras d'occitanistas: recuperar e promòver lo parlar deus pairans, dab eths que diserén que'u cau espudir. A'vs desgostar de l'occitanisme.
DERNIERS ARTICLES :
Joseba Urkijo
26 de seteme 2009: Detenido en Llodio el ex dirigente de HB y confidente de Amedo Joseba Urkijo, 'Kinito' Fue imputado en noviembre de 2002 por pertenencia a ETA por el
Entaus qui creden que los Hrairs musulmans e Al Qaida e son de la medisha husta...
au sud de la Listra de Gaza, ndla Segon testimònis citats per l'AFP, la polícia deu Hamàs qu'auré encercat ua mosquea de Rafah une mosquée de Rafah dens la quau e s'èran
Letra de l'administrator d'aqueste blòg a Na Linhièras-Casso, maira de Pau, e responsa
Pau, le 30 juin 2009. Monsieur, J'ai pris connaissance avec une particulière attention, du courrier que vous m'avez adressé. Très attachée comme vous, à la c
Campanha internacionau entà l'arrèst de la colonizacion israeliana
http://www.avaaz.org/fr/obama_stop_settlements/?cl=249183467&v=3455 Lo devís recent deu president Obama en Egipte qu'a marcat ua etapa de compte har sus la via de
Arantxa declarada politicament incorrècta
(Susa, 1987) on, dens lo prefaci, e disè açò: "Non crei pas que tot e sia acceptable en literatura. Nosautes tanben, escrivans, que podem estar copables (e shens que d'e